Medeni hukuk, Kişiler hukuku, Aile hukuku: TAŞINMAZ YÜKÜ, MALVARLIĞI HAKLARI,SATIŞ SÖZLEŞMESİ, MÜLKİYET HAKKI, SINIRLI AYNİ HAKLAR,EŞYAYA BAĞLI BORÇ İLİŞKİSİ , SÖZLEŞMEDEN DOĞAN BORÇ İLİŞKİSİ, ALACAK HAKKI,NİSPİ VE MUTLAK HAKLAR, TMK m. 683, m 839, m 849

OLAY 4 : CEVAP
*Ahmet ile Bahar arasındaki akit gereğince mal sahibi  Bahar , teslim ve mülkiyeti geçirme borcu, alıcı Ahmet ise , mal ücretini ödeme borcu altına girmiştir. Satış sözleşmesi, tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Dolayısı ile taraflar hem  borçlu hem de alacaklıdır. Ahmet , satışı bedeli dolayısı ile borçlu durumunda iken , teslim ve alacağı mülkiyetine geçirme bakımından ise alacaklıdır. Bahar ise satış ücreti alma bakımından alacaklı iken , malı teslim etme ve mülkiyeti geçirme bakımından ise borçludur. Bu durum Bahar ve Can içinde bu mantık çerçevesi içinde geçerlidir. Yani sözleşme gereğince taraflara karşılıklı olarak hem borçlu hem de alacaklıdırlar.

*Temlik borcu doğuran bir sözleşme olan Satış sözleşmesi satılanın mülkiyetinin alıcıya geçmesi sonucunu doğurmaz.  Bu sözleşme ile satıcı, satılanın mülkiyetini geçirme borcu altına girer. Mülkiyetin alıcıya geçmesi bakımından, satılanın cinsine göre yapılacak tasarruf işlemine ihtiyaç vardır. Olayımızda Bahar geçirme borcunu Candan yana kullanmıştır.

*Mülkiyetin sahibi Candır. Mülkiyet hakkı; para ölçülebildiği gibi ölçülenemeyen durumlarda mevcut. Bu bakımdan malvarlığı hakları arasında yer alır. Mülkiyet sahibine, eşya üzerinde en geniş yetkileri sağlayan ayni haktır. Ayni haklar;  eşya üzerinde doğrudan doğruya hâkimiyet sağlayan haklardır. Eşyaya malik olan kişi , hukukun verdiği imkan dahilinde , dilediği gibi kullanma, yararlanma, tasarrufta bulunma hakkına sahiptir. (TMK m683/f1) Can'ın mülkiyet hakkı; mülkiyete konu olan eşyaya bağlı olarak taşınır bir mülkiyettir. Hak sahibi bakımından ise tek kişilik olarak nitelendirilir. Mülkiyet hakkı, ileri sürülebileceği çevre bakımından mutlak haklar arsında yer alır. Hakkın, ihlali olduğunda herkese karşı sürülebilir.

*Ahmet  , Bahar ile yaptığı sözleşme gereği Satılanın teslimi ve mülkiyetin geçirilmesi bakımından  alacaklı hakkına sahiptir. Alacaklı hakkı; Alacak hakkına sahip olan kişiye , borçludan edimin yerine getirilmesini  isteme yetkisi sağlayan haktır. Para ile ölçülebile olup olmama bakımından malvarlığı hakları arasında yer alır. Alacak hakkı ; ileri sürülebileceği çevre bakımından nispi bir hak olup, sözleşmeden doğabileceği gibi, haksız fil, sebepsiz zenginleşme, veya çeşitli kanun hükümlerinden de doğabilir .

*Ahmet, alacak hakkını ancak Bahara karşı sürebilir. Cana karşı ileri sürmesi isabetsizdir. Çünkü iki sözleşme de geçerlidir. Ancak Bahar tercihini Candan  yana kullanarak , sözleşme gereğince,Ahmet'in alacak hakkının muhatabı olmuştur.

*Ahmet ,Denizden alacağını güvence altına almak için , denizin sahip olduğu taşınmaz üzerinde, kendi lehine olarak taşınmaz yükü kurmuştur. Taşınmaz yükü; bir taraftan taşınmaz malikini bir yapma yada verme edimini yerine getirme yükümlüğü altına sokarken , aksi durumda ise borcun ifa edilmemesi durumunda ise, yüklü taşınmaz paraya çevirme yetkisi tanır.( TMK m 839/f1) Taşınamaz yükü;  iki unsurdan oluşur, bunlardan biri   '' söz konusu borcun taşınmazın değeri ile güvence altına alınması'' ve diğeri  '' edim borcu'' dur. Her iki unsurda birlikte taşınmaz yükü yapısını uluşturur. Bağımsız olarak düşünülemez .

*Para ile ölçülebilir olup olmama bakımından mal varlığı hakları arasında  yer alan taşınmaz yükü; eşya üzerinde yetki bakımından bir sınırlı ayni haktır. Taşınmaz yükü ; eşyaya bağlı borç ilişkisi kurduğu için edim borçlusu taşınmaz malikidir. Taşınmaz maliki değişirse , yeni malik, başka bir işleme bulunmaksızın taşınmaz yükün yükümlüsü olur. ( TMK m 849) Bu durum da ,  olayımız da Emin'in  borçtan sorumlu olmadığını ileri süremez,

Medeni hukuk, Kişiler hukuku, Aile hukuku: TAŞINMAZ YÜKÜ, MALVARLIĞI HAKLARI,SATIŞ SÖZLEŞMESİ, MÜLKİYET HAKKI, SINIRLI AYNİ HAKLAR,EŞYAYA BAĞLI BORÇ İLİŞKİSİ , SÖZLEŞMEDEN DOĞAN BORÇ İLİŞKİSİ, ALACAK HAKKI,NİSPİ VE MUTLAK HAKLAR, TMK m. 683, m 839, m 849

Ahmet   X  marka parfüm üreticisi A.Ş  sahibi  olarak; parfüm için gül yetiştiricisi Bahar  ile sözleşme kurar. Sözleşme gereği parfüm yapımında kullanılmak üzere  10 ton gül yaprağı alınması kararlaştırılmıştır. Akit gereği söz konusu gül yapraklarının  15 gün içerisinde teslimi olacaktır. 20 gün sonra ise teslim ücret bedeli  a dan alınacaktır diye sözleme kurulmuştur.   Kolânya   üreticisi olan Can söz konusu kalitedeki ve o miktardaki gül yapraklarını satın almak için Ahmet' in Bahara  önerdiği fiyattan çok daha yüksek olarak Bahardan  o gül yapraklarını kendisine satması için öneride bulunmuştur. Bahar  söz konusu öneri kabul ederek bir başka sözleşme Bahar  ile Can  arasında kurularak 10 ton gül yaprağı Cana   teslim edilmiştir. Bu  olayı duyan Ahmet  ise, Can'ın Bahar  ile yaptığı sözleşmeyi ileri sürerek Can'a teslim edilen malların iadesini istemiştir. Can ise kendisinin Bahar ile sözleşme  yaptığını söyleyerek   Ahmet' in istemini reddetmiştir. Geçen süre zarfında Ahmet ile gül üreticisi Deniz  arasında da bir sözleşme kurulmuştur. Söz konusu sözleşmede ise 3 yıl boyunca her yıl 15 ton gül yaprağı a ya teslim edilecektir. Burcun güvence altına alınması için Deniz'in sahip olduğu gül bahçesi  üzerinde  Ahmet  lehine taşınmaz yükü kurulmuştur.  Sözleşmenin kurulmasından bir süre sonra  Deniz, taşınmazı Emin' e satmış ve Emin  adına tescil edilmiştir. Ahmet,  Deniz ile yaptığı sözleşme gereği olarak  yeni malik Emin  den söz konusu malların teslimini istemiştir.  Emin  ise Ahmet ve  Deniz 'in yaptığı sözleşmenin kendisini bağlamadığı için söz konusu teslimi yapmaktan kaçınmıştır.

Soru : Söz konusu olayda, şahısların sahip olduğu hakların niteliği hakkında bilgi veriniz. Taraflar arasındaki uyuşmazlıkların giderilmesi için izlenecek yolları tartışınız